حركت را كه در زمينهء از هستى به نيستى است ، در چند نمود بيان مىفرمايد : نمود يكم - حركت و تحوّل معمولى ( حركت همهء اشياء از هستى به نيستى . ) نمود دوم - هر قابل شمارشى كه در حركت است ، بالاخره به پايان مىرسد . نمود سوم - آنچه در امتداد حركت مورد انتظار است كه فرا رسد ، بالاخره فرا مىرسد . نمود چهارم - هر آنچه كه آينده است و فرا مىرسد ، نزديك است . امير المؤمنين عليه السّلام با اين بيان بسيار پر محتوى ، انسانها را با مقتضاى ذاتى حركت كه بر وجود آنها و جهان عينى حاكميّت دارد ، آشنا مىسازد . 20 ، 21 - العالم من عرف قدره ، و كفى بالمرء جهلا الَّا يعرف قدره ( عالم كسى است كه اندازه و ارزش خود را بشناسد و براى نادانى مرد كافى است كه اندازه و ارزش خود را نشناسد . ) ( 1 )

--> ( 1 ) مباحثى مشروح در بارهء خود و خودشناسى در مجلَّدات زير مطرح شده است : مجلَّد يكم از صفحهء 108 تا صفحهء 132 و از صفحهء 134 تا صفحهء 137 و مجلَّد دوم از صفحهء 142 تا صفحهء 145 و مجلَّد سوم از صفحهء 194 تا صفحهء 196 و مجلَّد چهارم از صفحهء 157 تا صفحهء 164 و از صفحهء 169 تا صفحهء 173 و از صفحهء 195 تا صفحهء 200 و از صفحهء 208 تا صفحهء 212 و از صفحهء 235 تا صفحهء 238 و از صفحهء 287 تا صفحهء 293 و مجلَّد پنجم صفحات 11 و 12 و 127 و 128 و مجلَّد پنجم از صفحهء 180 تا صفحهء 184 و از صفحهء 251 تا صفحهء 253 و مجلَّد ششم صفحات 191 و 192 و صفحات 208 و 209 و مجلَّد هفتم از صفحهء 30 تا صفحهء 33 و از صفحهء 159 تا صفحهء 161 و از صفحهء 181 تا صفحهء 189 و مجلَّد هشتم از صفحهء 179 تا صفحهء 184 و از صفحهء 201 تا صفحهء 208 و از صفحهء 235 تا صفحهء 237 و صفحات 267 و 268 و مجلَّد دهم صفحات 279 و 280 و مجلَّد يازدهم از صفحهء 19 تا صفحهء 27 و مجلَّد دوازدهم صفحات 191 و 192 و 217 و 218 و از صفحهء 221 تا صفحهء 223 و از صفحهء 225 تا صفحهء 248 و از صفحهء 325 تا صفحهء 327 و از صفحهء 331 تا صفحهء 346 و مجلَّد سيزدهم صفحات 29 و 30 و از صفحهء 91 تا صفحهء 93 و از صفحهء 282 تا صفحهء 286 و از صفحهء 288 تا صفحهء 290 و از صفحهء 336 تا صفحهء 341 و مجلَّد چهاردهم از صفحهء 64 تا صفحهء 69 و از صفحهء 78 تا صفحهء 86 و صفحات 91 و 92 و 104 و 111 و 112 و از صفحهء 132 تا صفحهء 174 و از صفحهء 180 تا صفحهء 183 و از صفحهء 203 تا صفحهء 208 و از صفحهء 221 تا صفحهء 253 و از صفحهء 263 تا صفحهء 270 و مجلَّد پانزدهم از صفحهء 26 تا صفحهء 39 و مجلَّد شانزدهم از صفحهء 47 تا صفحهء 56 .